GMINA STAWIGUDA

Historia warmińskiej gminy Stawiguda sięga pierwszej połowy XIV wieku. Najstarszą miejscowością jest Bartążek, gdzie już w 1335 roku wzniesiono niewielki zameczek, wokół którego kapituła warmińska zorganizowała później własny majątek ziemski. Kolejna wieś Bartąg, powstała w 134 ... 5 roku, a jej założycielem był Prus imieniem Mekede. Podczas wojen polsko-krzyżackich wieś wielokrotnie dotykały zniszczenia, aż do jej całkowitego zniszczenia w latach 1519-1521. Od 1521 roku do wsi zaczęli napływać nowi osadnicy. Już w XVI wieku istniała tutaj szkoła oraz karczma, której właściciel rozwoził pisma urzędowe. W 1807 roku Bartąg ucierpiał od wojsk francuskich, a w 1863 znaleźli tu schronienie polscy powstańcy styczniowi. W tym samym roku co Bartąg powstaje wieś Tomaszkowo, której założycielami byli Prusowie - bracia Mileszen i Wolfshain założyli w tym samym roku wieś Tomaszkowo. Trzy lata później powstało Dorotowo. Ciekawostką tutaj jest, że w XVI w. chłopów w Dorotowie osiedlał Mikołaj Kopernik Wieś gminna Stawiguda powstała 1357 r. Wtedy wieś nazywała się Stabegoide a jej założycielami byli Prusowie: Surgeden i Cristian, którym kapituła warmińska nadała 36 włók ziemi. Po zniszczeniu wsi podczas wojny polsko-krzyżackiej (1519-1521) w 1524 r. w Stawigudzie gospodarzy 6 chłopów. W 1654 r. wieś ma 2 sołtysów, karczmę i mieszka w niej 14 chłopów. Do późniejszych ważniejszych wydarzeń w historii wsi należą: - próba założenia w 1786 r. przez biskupa warmińskiego Ignacego Krasickiego szkoły, chłopi odmówili jednak płacenia na jej utrzymanie - założenie biblioteki Towarzystwa Czytelni Ludowych w drugiej połowie XIX w. - podczas II wojny światowej Niemcy zakładają tu podobóz dla jeńców rosyjskich i włoskich. - po 1945 r. Stawigudzie zostaje nadany status wsi gminnej. WALORY PRZYRODNICZE Gmina słynie z urokliwych krajobrazów i wyjątkowej urody miejsc. Wpływa na to wiele czynników: urozmaicona rzeźba terenu, różnorodna roślinność, osobliwości przyrody, rozległe kompleksy lasów sosnowo-świerkowych wytwarzających specyficzny mikroklimat. Obszar gminy jest objęty ekologicznym systemem obszarów chronionych, który tworzą: Zlewnia rzeki Pasłęki z jeziorem Wulpińskim, Wymój i Plusznym, Zlewnia rzeki Łyny z jeziorami Bartąg, Kielarskim, Ustrych i Łańskim, Kompleksy o charakterze puszczańskim Na szczególną uwagę zasługuje rezerwat przyrody "Las Warmiński" w górnym brzegu rzeki Łyny. Ustanowiony w 1982 roku dla zachowania charakterystycznych dla Warmii zespołów leśnych i wodnych z całą obfitością roślinności, zwierząt i ptactwa, obejmuje 1798,2 ha na terenie gmin Purda i Stawiguda. Dumą gminy są trzy największe i najczyszcze jeziora: Łańskie (1042,3 ha), Pluszne (903,3 ha), Wulpińskie (706,7 ha), Wulpińskie zwane Dorotowskim lub Tomaszkowskim jest jednym z najgłębszych w województwie warmińsko-mazurskim. Jego głębokość sięga 54,6 m. Od południa okala je korona malowniczych stromych wzgórz moreny czołowej, wzdłuż południowych brzegów ciągnie się sznur licznych wysepek. To wszystko sprawia, że jest to bardzo malownicze jezioro. Nieco płytsze jest Jezioro Łańskie (53,8 m) i Jezioro Pluszne (52 m).

Pokaż więcej